Szyszkarze

Nasze rodzime gatunki drzew  wracają do łask.

Jeszcze kilka lat temu nikt by nie pomyślał o tym, że można pozyskiwać materiał genetyczny z takich drzew jak topole. A jednak!        W końcu różne gatunki topól występują także w naszych lasach. Zdarzają się też przypadki gniazdowania orłów bielików na topolach, a więc i król naszych ptaków nie gardzi tymi drzewami.

W miesiącu kwietniu pozyskiwaliśmy w okolicach Poznania zrazy topoli czarnej oraz białej (białodrzewia). Była to na razie tylko próba której celem jest prawidłowe oznaczenie gatunku. Mogą się bowiem zdarzyć mieszańce np. białodrzewia z osiką.

Jeżeli naukowcy z Instytutu Dendrologii w Kórniku  rozpoznają w nich okazy “czystej krwi”, to w przyszłym roku ponownie  będziemy zdobywać te ponad 30 metrowe okazy.

W dniach 13 i 14 lutego w Nadleśnictwie Kościan odbył się kolejny zlot szyszkarzy. Pozyskiwaliśmy szyszki sosny ze 100 drzew z WDN do programu LBG w Kostrzycy  na zasób genowy oraz z trzech drzew matecznych. Drzewostan położony nad jeziorem Przemęckim należy do jednych z najstarszych w Polsce, został uznany w 1969 roku, a szyszki zbiera się na nim od początku lat siedemdziesiątych.

Zbiór odbył się przy bezwietrznej pogodzie, drugiego dnia naszej pracy pojawiło się słońce i zniknął śnieg zalegający w koronach co bardzo ułatwiło nam wyszukiwanie drzew z  szyszkami. Urodzaj nie był może najlepszy, ale bez problemu w doborowym gronie zerwaliśmy około 170 kg szyszek. Pojawili się szyszkarze z  Wielkopolski, Ziemi Lubuskiej, Dolnego Śląska i Opolszczyzny.

Wszyscy szyszkarze byli pod wrażeniem niezwykłej gościnności leśników Nadleśnictwa Kościan. Mogliśmy ogrzać ręce przy ognisku i upiec kiełbaski. Nadleśnictwo zafundowało nam również pyszny placek i gorącą herbatę z sokiem malinowym oraz mocną kawę oraz przede wszystkim fantastyczną atmosferę za co jesteśmy ogromnie wdzięczni.

Na początku 2012 w mieliśmy okazję gościć u znanego w świecie szyszkarzy leśnika aptekarza Jana Gabińskiego vel Jeana Gabina oczywiście w Nadleśnictwie Zamrzenica. Zbiór wykonywali szefowie trzech wielkopolskich firm Alpinexu - Grzegorz Norkowski, Kobo - Krzysztof Borzęcki i JAQ - Jakub Pruchniewicz. Pomimo niezbyt przychylnej deszczowej  pogody zbiór szyszek sosny udało się pomyślnie zrealizować. Na zakończenie zbioru szyszki na szkółce zostały poddane weryfikacji oraz precyzyjnie zważone. Szyszkarze w miłych nastrojach rozjechali się do domu. Relacje z leśnikami z tego  Nadleśnictwa zawsze układały się nam  bardzo dobrze dlatego liczymy, że tu niebawem znowu powrócimy.
Od tygodnia smagają nas  mroźne  podmuchy wiatru a nasza determinacja do pracy przy zbiorze szyszek wystawiona jest prawie  do granic możliwości. Są jednak tacy szyszkarze którzy się nie popoddają i nawet na wschodnich rubieżach Polski w trzaskających mrozach zrywają szyszki świerka i sosny.
Oby pogoda była dla nas bardziej łaskawa!

          fot. Tomek Kmiecik

          Sezon zimowy rozpoczął się już na dobre!  W przeciwieństwie do poprzednich lat pogoda jest wyśmienita i tylko wiatry czasami przeszkadzają przy zbiorach.
W tym roku niestety urodzaj sosny można okeślić jako słaby, sporadycznie można znaleść drzewa na których jest powyżej 10 kg szyszek. Podobnie jest ze świerkiem, niedosyć, że jest go niewiele to i szyszki są małe. Obiecująco natomiast zapowiada się przyszły sezon sosny co widać po licznych zawiązkach.
Co innego modrzew - na którego urodzaj nie ma co narzekać. Trafiają się drzewa kilkunastokilowe, a szyszki są w tym sezonie wyjątkowo duże! Warto więc wykorzystać ten urodzaj i zapewnić sobie zapas nasion, bo kolejne lata mogą okazać się dużo uboższe.

Otrzymujemy sygnały o pojawiających się tendencjach do wprowadzania w niektórych nadleśnictwach metod bezkolcowych. Zastosowanie tej metody ma uzasadnienie jedynie na drzewach liściastych, na drzewach iglastych stosując metody bazkolcowe powodujemy uszkodzenia w koronach drzew i łamanie gałęzi. Metoda ta jest też dużo droższa od tradycyjnej oraz bardziej czasochłonna.
Miejmy nadzieję, że tegoroczna zima będzie nadal tak łaskawa i pozwoli nam na spokojne szyszkobranie.

W związku ze zbliżającymi się świętami Bożego Narodzenia dla wszystkich szyszkarzy wiele radości, wyciszenia i pokoju płynącego z betlejemskiego żłóbka.

W A.D. 2012 tyle wejść ile zejść!

 Tym razem zrywaliśmy nasiona klona zwyczajnego w Dolnej Saksonii. Pozyskaliśmy ponad 300 kg orzeszków. Wysokość drzew wahała się w granicach 30 metrów. Najlepszy dzienny urobek wynosił 24 kg , a uzyskał go Lobo.. Trzeba jednak zaznaczyć, że noski były już na wielu drzewach dość mocno podsuszone i w następnych latach musimy zbiory rozpocząć nieco wcześniej.  

Tym razem szyszkowaliśmy a raczej noskowaliśmy w nieco innym składzie: Krzysztof Wnykowicz z Poznania, Roman Piętka z Namysłowa, Jakub Pruchniewicz z Czapur, Marcin Tupalski z Puszczykowa oraz Stefen z Niemiec.

Pozostało nam jeszcze do zebrania aż 60 kilogramów szyszek jodły na Kaszubach i 5 kilogramów brekinii pod Jarocinem.

Tegoroczne zbiory daglezji w Polsce nie wypadły zbyt imponująco!  Majowe przymrozki spowodowały, że szyszki pozbawione były nasion, a jeżeli gdzieś się pojawiły nasiona to zajęły się nimi insekty.  Tylko na zachodzie i północy Polski sytuacja wyglądała nieco lepiej. Dzięki temu udało nam się zebrać ze 100 drzew około 300 kg szyszek dla programu z LPG. W zbiorze uczestniczyli Krzysztof Wnykowicz i Krzysztof Borzęcki z Poznania oraz Grzegorz Matusewicz ze Świebodzina.

Dużo lepiej sytuacja przedstawia się w Niemczech. Tam wydajność nasion jest dużo lepsza.  W Dolnej Saksoni pozyskaliśmy pod koniec sierpnia 1500 kg szyszek. Najbardziej jednak zaskakujące jest to, że cena za kilogram pozyskanych szyszek jest o 30% nizsza niż w Polsce. W następnych latach wypada aby Niemcy zaczęli płacić takie stawki jakie mamy w Polsce, choć należy zaznaczyć, że  niemieckie nadleśnictwa mają dużo większe plany zbioru daglezji dochodzące do 5 ton.

  W tym samym regionie rozpoczeliśmy też zbiory jawora górskiego /platanoida/. Było to dla nas nowe doświadczenie, ale po kilku godzinach pracy na tych drzewach nabraliśmy wprawy. Dziennie można pozyskać około 25 kg nasion jawora. Zebraliśmy w składzie:  Wojciech Kowalski z Gaworzyc, Jakub Pruchniewicz z Czapur, Marcin Sołtaniuk z Giżycka i Wojtek Kozieni z Radomia - 250 kg nasion.

Przed nami od jutra kolejne wyzwanie. Mamy do pozyskania jeszcze pół tony nosków tym razem w zachodniej  Saksonii.

Pierwszego dnia sierpnia rozpoczęliśmy szyszkobranie szyszek daglezji w Północnej Saksoni kilkadziesiąt kilometrów od Hamburga. Urodzaj okazał się bardzo dobry, można był bez problemu znaleść 50 kg drzewa. Niemieccy leśnicy sprawdzili wcześniej szyszki czy zawierają  nasiona, po ich zbadaniu i stwierdzeniu, że nie są płone mogliśmy śmiało przystąpić do pracy / po przekrojeniu szyszek były widoczne 4 do 8 zdrowych nasion/.

W ciągu tygodnia zebraliśmy we czwórkę  ponad 1200 kg co dało około 2000 litrów szyszek jedlicy. Zarząd lasów  zapewniał nam darmową kwaterę oraz transport szyszek. Pozostało jeszcze do zebrania ponad trzy tony szyszek. Oby pogoda dopisywała jak dotychczas a szyszki za szybko nie otworzyły się!

W tym tygodniu w zbiorze wzięli udział szyszkarze:  Marek Majewski i Mirek Babicz z Zielonej Góry, Roman Piętka z Namysłowa oraz Jakub Pruchniewicz z Poznania.

Lipiec to najlepszy miesiąc do przeprowadzenia zbiorów próbnych daglezji. Oczywiście pod warunkiem, że na drzewach można zobaczyć szyszki i to jeszcze w miarę przyzwoitej ilości.

W tym roku urodzaj szyszek daglezji jest dość dobry, co się zaś tyczy ich jakości to przekonamy się niebawem. Z naszych obsewrwacji wynika, że po przekrojeniu szyszek nie było w nich zbyt wiele nasion, ale w poprzednich latach często okazywało sie, że jednak wynik był zadowalający. W przypadku gdy nie było nasion lub były spasożytowane nie przystępowaliśmy do zbioru. Jeżeli się okaże, że nasion w szyszkach jest pod dostatkiem to od połowy sierpnia można śmiało wskakiwać na 50 metrowe daglezje.

Sezon szkarski 2010/2011 niestety dobiegł już końca.

W pierwszy i drugi dzień wiosny zjechaliśmy się na kolejny zlot szyszkarski, tym razem do Nadleśnictwie Bolewice, not a bene znanego z licznych spędów szyszkarskich.  Frekfencja może nie dopisała tak jak na porzednich zlotach, ale za to zjechali się sami doświadczeni szyszkarze.  Okazało się, że wspólnie już przepracowaliśmy na szyszkach 150 lat!!! Czyli zebraliśmy  przez te wszystkie lata jakieś 150 i pół tony szyszek. W Bolewicach przez dwa dni zerwaliśmy 500 kg szyszek sosny zwyczajnej. Towarzyszyła nam wiosenna pogoda, sympatyczny nadzór z Nadleśnictwa, oraz miejscowy szyszkarz Łukasz Wira, który tym razem nie wchodził na drzewa.

Zakończenie sezonu uczciliśmy ogniskiem i pieczonymi kiełbaskami, korzystając z gościnności Nadleśnictwa.

Wypada też nadmienić, iż na WDN byliśmy zawożeni autami z Nadleśnictwa - za co pięknie dziękujemy!

W zlocie wzięli udział: Marek Majewski i Mirek Babicz z Zielonej Góry, Krzychu Wnykowicz i Krzysiek Borzęcki z Poznania, Roman Piętka z Namysłowa, Darek Dreczka z Międzychodu i Jakub Pruchniewicz z Czapur.

Teraz z niecierpliwością będziemy oczekiwać czy na daglezjach i jodłach pojawią się szyszki?  Niedługo zaczną pylić więc trzymamy kciuki za nasze drzewka, oby miały w tym roku liczne potomstwo

Sezon szyszkarski zbliża się niestety do końca.

Pozostało nam raptem może ze dwa tygodnie pracy do czasu aż szyszki zaczną się otwierać a nasionka polecą w nieznane.

Póki co po srogiej zimie możemy rozkoszować się pracą w komfortowych warunkach w prawie wiosennej atmosferze.

Na początku tygodnia mieliśmy okazję uczestniczyć w Nadleśnictwie Bolewice w badaniach nad wydatkiem energetycznym szyszkarza podczas pracy przy zbiorze szyszek sosny. Badania te przeprowadziła Hania Malewska , która uczestniczyła też w zlocie szyszkarzy w Gościmiu. Próba odbyła się na Marku Majewskim i wykazała, że ubytek kalorii podzczas pracy na jednym drzewie porównywalny jest z dwógodzinnym intensywnym bieganiem. Szczegółowymi wynikami badań na szyszkarzach Hania podzieli się niebawem na naszej stronie.